پيشگفتار با مطالعه‌ى تاريخ اديان عموما و اديان آسمانى خصوصا اين واقعيت آشكار مىگردد كه اديان در آغاز پيدايش اصول و مبانى ، و احكام و آداب خاصى را مطرح كرده و پيروان آنها حول آن محورها اجتماع نموده و به صورت امّتى واحد و يك پارچه به حيات اجتماعى خود ادامه مىدادند . اما پس از گذشت زمانى ، براساس عوامل و دلايل گوناگون ، در بين آن‌ها مذاهب و فرقه‌هاى مختلفى با عقايد و آداب متفاوت پديد آمده است . امّت اسلامى نيز از اين پديده‌ى تاريخى بر كنار نمانده و پس از درگذشت پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله مذاهب و فرقه‌هاى بسيارى در جهان آمده است . مطابق حديثى كه از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله روايت شده آن حضرت خود چنين پديده‌اى را پيش‌بينى كرده و از ظهور هفتاد و سه فرقه درميان مسلمانان خبر داده است . « 1 » طبيعى است كه اختلافات در آغاز شكل محدودى داشته و به تدريج افزايش يافته است . چنان‌كه همه‌ى اختلافاتى كه در مورد مسايل گوناگون دينى رخ داده است ، منشأ پيدايش مذاهب و فرقه‌هاى مختلف نشده است ، بلكه آن دسته از

--> ( 1 ) . مطابق اين حديث پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله فرموده است : يهود به هفتاد و يك فرقه و نصارى به هفتاد و دو فرقه تقسيم شدند ، و امت من به هفتاد و سه فرقه تقسيم خواهند شد . جهت آگاهى از سند و متن و مفاد حديث به : الفرق بين الفرق ، ص 4 - 9 ؛ و بحوث في الملل و النحل : 1 / 21 - 40 رجوع شود .